เหงือกที่สุขภาพดี ถ้าสังเกตดูเหงือกจะเห็นว่า มีสีชมพู ออกซีด แต่ถ้าเหงือกสุขภาพไม่ดีเกิดโรค มีการอักเสบหรือมีการติดเชื้อ สีเหงือกจะเป็นสีแดง สังเกตได้ว่าเหงือกจะเรียบเป็นมัน หรือกลายเป็นสีม่วงคล้ำ ซึ่งมักพบในผู้ที่สูบบุหรี่เป็นประจำติดต่อกันเป็นระยะเวลานาน หรือผุ้ที่ทำงานกับสารเคมีเป็นประจำ

สีของเหงือกที่เปลี่ยนแปลงไปนี้ เป็นสัญญาณเตือนคุณว่าภายในร่างการยของคุณมีการสะสมของสารบางอย่างในปริมาณที่มากเกินไป ควารที่จะมีการตรวจวินิจฉัยเพิ่มเติม เพื่อหาสาเหตุที่ทำให้เหงือกเปลี่ยนสี

ในระยะแรกของการเกิดเหงือกอักเสบ คุณจะยังไม่รู้สึกเจ็บปวดแม้ขณะแปรงฟัน แต่ถ้าขาดการรักษาปล่อยให้อักเสบเรื้อรัง อาการอักเสบของเหงือกก็จะยิ่งทวีความรุนแรงขึ้น อาจลุกลามถึงขั้นการอักเสบของอวัยวะปริทันต์ทั้งหมด จนทำให้การยึดเกาะระหว่างเอ็นยึดปริทันต์กับเคลือบรากฟันไม่มั่นคง ทำให้ฟันโยกคลอนได้และที่สำคัญคือ เหงือกอักเสบอาจทำให้เกิดการสลายตัวของกระดูกเบ้าฟัน ฟันของคุณก็จะไม่มีอะไรยึดในระยะนี้จะทำให้ฟันโยก และฟันเริ่มห่างออกจากกันอย่างเห็นได้ชัด

เหงือกอักเสบเกิดจากอะไร

เหงือกอักเสบเกิดจากการที่คราบอาหารและหินปูนที่สะสมมานาน ทำให้เกิดเป็นแหล่งอาหารของจุลินทรีย์ เมื่อจุลินทรีย์ย่อยน้ำตาลเพื่อเป็นอาหารจะหลั่งสารพิษออกมา ซึ่งมีผลต่อการทำอันตรายเหงือก นอกจากนั้นยังมีปัจจัยอื่นๆที่ส่งผลต่อการเกิดเหงือกอักเสบ เช่นสูบบุหรี่มากๆเป็นประจำ ขาดสารอาหาร หรือได้รับสารอาหารไม่ครบถ้วนซึ่งอาจจะมาจากการที่คุณ

ฟันผุก็เป็นโรค เราเรียกว่าโรคฟันผุ หรือโรคปริทันต์ ซึ่งจะทำลายฟันและเหงือก เป็นสาเหตุของการสูญเสียฟันของคนจำนวนมาก เนื่องจากปล่อยให้โรคเรื้อรัง

"โรคฟันผุ" และ"โรคปริทันต์"โรคทั้งสองนี้มีสาเหตุมาจากสิ่งเดียวกัน นั่นคือ "คราบจุลินทรีย์ "

คราบจุลินทรีย์ เป็นคราบเหนียว ติดแน่นบนฟันไม่มีสี จะเห็นเป็นคราบเมือก หรือขุยสีขาวเหลือง ติดแน่นบนฟัน ที่เราเรียกว่า ขี้ฟัน

คราบนี้เกิดได้เองตลอดเวลาและเป็นที่อยู่อาศัยของจุลินทรีย์นานาชนิด ซึ่งมีความสามารถในการเปลี่ยนน้ำตาลจากอาหาร(ที่เรากินเข้วไป) ทำให้เกิดเป็นกรดทำลายฟันให้ผุ นอกจากนั้นยังผลิต "สารพิษ" ซึ่งมีผลต่อการทำลายเหงือก ทำให้เกิดเป็นโรคเหงือกอักเสบติดตามมา

โรคฟันผุกับโรคปริทันต์ มีความแตกต่างกันบางประการ รวมทั้งผลที่เกิดตามมาด้วย คือ
- โรคฟันผุ เกิดจากเชื้อจุลินทรีย์ แปรน้ำตาลจากอาหารให้กลายเป็นกรด และกรดนั้นกัดกร่อนฟัน ทำให้เกิดโรคฟันผุขึ้น
- โรคเหงือกอักเสบ เกิดจากเชื้อจุลินทรีย์แปรน้ำตาลจากอาหารเช่นกันกลายเป็นพิษที่ส่งผลต่อเหงือก

>>ระยะต่างๆของโรคฟันผุ

ส่วนใหญ่แล้วทุกคนจะคุ้นเคยกับการอุดฟันเป็นอย่างดี เพราะเป็นการรักษาขั้นพื้นฐาน เมื่อฟันเกิดผุขึ้นมา และเป็นแนวทางในการรักษาฟันผุที่ให้กลับมามีสภาพพร้อมใช้งานอีกครั้ง

การอุดฟันนั้น มีหลักการคือ การนำวัสดุทางทันตกรรมเข้าไปอุดรูของฟันที่เว้าแหว่ง จากการกัดกร่อนของ กรดจากแบคทีเรีย

แต่สิ่งที่ทำให้หลายคนเข็ดขยาดกับการอุดฟัน คือ เสียงของเครื่องมือกรอฟันที่ดัง “กรอออออ กร่ออออออ” ตามขั้นตอนของการกรอฟัน เพื่อเอาเนื้อเยื่อฟันที่ผุออกให้หมด ข่าวดีคือ ปัจจุบันมีเครื่องมือรุ่นใหม่ๆ ที่ไม่ส่งเสียงน่ากลัว เหมือนเมื่อก่อน และก่อนที่แพทย์จะทำการกรอฟันนั้น แพทย์จะฉีดยาชา คุณก็จะไม่เสียวฟันเมื่อแพทย์ ทำการกรอฟัน

เมื่อแพทย์เอาส่วนที่ผุออกไปหมดแล้ว คราวนี้ก็จะมาถึงขั้นตอนการอุดฟัน โดยแพทย์จะใช้วัสดุอุดฟัน อุดลงไปในช่องว่างที่เกิดจากการกัดกร่อน หรือหากโพรงนั้นลึกมาก แพทย์อาจใส่ยาป้องกันโพรงประสาทลงไปชั้นนึงก่อน แล้วจึงทำการอุดฟัน

- วัสดุอุดฟัน

เป็นอาการแสดงออกว่าคุณกำลังมีฟันที่มีการรับรู้ไวผิดปกติ อันเนื่องมาจากเหงือกที่ปกคลุมฟันร่นลงไป หรือมีรอยสึกที่คอฟัน ซึ่งทำให้รากฟันส่วนที่มีปลายประสาทอยู่จำนวนมาก ยื่นพ้นขอบเหงือกออกมา ทำให้รับสัมผัสต่างๆได้ไว อาการดังว่านี้ อาจเกิดจากความเสื่อมตามอายุ หรืออาจเกิดจากโรคเหงือกอักเสบก็เป็นได้ รวมไปถึงการดูแลรักษาฟันอย่างไม่ถูกวิธี เช่นการเลือกใช้แปรงสีฟันที่มีความแข็งของขนแปรงมากเกินไป
บางครั้งอาการเหงือกร่นนั้น ก็มาจากพฤติกรรมการกินได้เช่นกัน หากคุณเป็นคนที่ชอบกินอาหารที่มีรสเปรี้ยวจัด หรือชอบกินผลไม้รสเปรี้ยว ความเปรี้ยวในผลไม่มีฤทธิ์เป็นกรด และสามารถกัดกร่อนบริเวณขอบเหงือกได้ เมื่อประพฤติเช่นนั้นเป็นเวลานานๆ ขอบเหงือกจะร่นลงไป และทำให้เกิดอาการเสียวฟันได้ง่าย

อาการปวดฟัน เป็นอาการปวดที่หลายคนยกให้ว่า ทรมานที่สุด เพราะจะมีอาการปวดแปลบ หรือปวดตุบๆ แต่ปวดรุนแรง และทำอย่างไรก็ไม่หายนอกจากจะต้องไปหาทันตแพทย์ เพื่อแก้ไขที่สาเหตุ

อาการปวดฟันที่เกิดจากฟันผุ จะเกิดอาการหลังจากที่คุณเคี้ยวอาหาร หรือของขบเคี้ยวไปแล้วสัก 20 นาที เนื่องจากเป็นระยะเวลาที่แบคทีเรียย่อยน้ำตาลในอาหารแล้วปล่อยกรดออกมา ทำให้มีอาการปวดฟัน และมันจะยิ่งเลวร้าย หากฟันผุรุกรานเข้าไปจนถึงประสาทฟัน เพราะจะเกิดอาการอักเสบที่ปลายประสาทฟัน ทำให้เกิดการบวมของเส้นเลือดรอบๆรากฟัน เนื่องจากการระดมกำลังของเม็ดเลือดขาว เข้ามาต่อสู้กับอาการบาดเจ็บที่เกิดขึ้น

ทางแก้มีทางเดียว คือ พบทันตแพทย์แต่เนิ่นๆ เมื่อเริ่มเห็นรอยผุเป็นจุดสีดำบนฟัน จะเป็นการตัดไฟแต่ต้นลม ฟันสุขภาพดี แข็งแรงก็จะไม่ปวดฟัน

ฟันคุด คือฟันที่ไม่สามารถ โผล่ขึ้นมาบนช่องปากได้ตามปกติ ที่พบเสมอๆก็คือ ฟันกรามซี่สุดท้าย ซึ่งจะขึ้นเมื่อประมาณ 18 – 20 ปี หรือฟันเคี้ยว ซึ่งจะขึ้นประมาณ 11 – 13ปี ฟันคุดที่เป็นฟันเคี้ยวอาจพบว่าแทงทะลุเพดานปากออกมา หรือชอนใต้รากฟันข้างเคียง หรือฝังอยู่ในกระดูกขากรรไกรไม่โผล่เลยก็ได้

สาเหตที่ทำให้ฟันคุดเนื่องจาก พื้นที่ของขากรรไกร ไม่เพียงพอที่จะให้ฟันซี่นั้นขึ้นได้ตามปกติซึ่งอาจเกิดจากการเรียงตัวของฟันซี่อื่นๆ ผลเสียของฟันคุดมีหลายอย่าง เช่น ฟันคุดที่ขึ้นได้บางส่วน จะเป็นที่กักเศษอาหาร ทำให้ทำความสะอาดได้ลำบาก แปรงฟันไม่ทั่วถึง ซึ่งจะมีผลให้ฟันข้างเคียงที่ถูกชนรวมทั้งฟันคุดนั้นผุทั้งคู่ หรือทำให้เหงือกอักเสบ บวม มีกลิ่นปากเหม็น แก้มบวม อ้าปากไม่ขึ้นได้

การมีฟันคุดอยู่ทำให้มีการสูญเสียรูปทรงของขากรรไกรที่ถูกชน หรือเกิดเป็นถุงน้ำ กระดูกขากรรไกรจะเปราะอาจไปกดเส้นประสาททำให้มีอาการปวดหัวโดยไม่รู้สาเหตุ ดังนั้น คุณควรรีบไปพบแพทย์ เพื่อตรวจวินิจฉัย และให้ทันตแพทย์ถอนฟันคุดออก

การถอนฟันคุด หากทำในช่วงอายุ 16 – 20 ปี จะง่าย และแผลที่เกิดขึ้นจะหายเร็วกว่าปล่อยไปทำเมื่อสูงอายุ ซึ่งจะเสี่ยงมากกว่า เพราะอาจมีโรคประจำตัว ทำใฟ้การถอนฟันยุ่งยากกว่า และแผลที่เกิดขึ้น หายช้าอีกด้วย